انتخاب رشته واقع بینانه (بخش اول)

نیمه اول مرداد ماه برای کنکوری ها از جمله روزهای مهم سال است. در این زمان بازار جلسات آشنایی با رشته های دانشگاهی و انتخاب رشته داغ می شود و افراد و موسسات مختلف داوطلبان را ترغیب می کنند تا در برنامه شان حاضر شوند و به سبک و شیوه ای که معرفی می کنند، انتخاب رشته کنند. در سال های اخیر انتخاب رشته کامپیوتری نیز به داوطلبان عرضه شده و احتمال قبولی داوطلب را در رشته شهرهای مختلف به وی اعلام می کند و با توجه به این احتمال، پیشنهاد انتخاب رشته می دهد. امکانی که امروزه در بیشتر مراکز و پایگاه های انتخاب رشته معمول شده و بعضا به عنوان تنها ابزار انتخاب رشته از آن استفاده می شود.

سوالی که به ذهن یک فرد دقیق می رسد این است که:

مبنای علمی شیوه های موجود انتخاب رشته چیست؟

استفاده از این شیوه ها چه محاسن و چه معایبی می تواند داشته باشد؟

کدام شیوه بر دیگر شیوه ها ارجحیت دارد؟

در این نوشتار قصد داریم به طور مختصر به پاسخ این سوالات بپردازیم.

یک دسته از روشهای انتخاب رشته، از جمله نرم افزارهای انتخاب رشته، بر این اساس قرار گرفته اند که با توجه به رتبه داوطلب و نتایج سالهای گذشته، احتمال قبولی وی را در رشته شهرهای مختلف پیش بینی می کنند و با در نظر گرفتن برتری رشته ها و دانشگاهها بر یکدیگر اقدام به تنظیم لیست انتخاب رشته می کنند. مبنای برتری رشته ها و دانشگاهها نیز جو اجتماعی حاکم بر جامعه و رتبه مورد نیاز برای قبولی در آن رشته و دانشگاه است. به طور مثال در رشته های گروه ریاضی، مهندسی برق و در بین دانشگاه ها، دانشگاه صنعتی شریف به عنوان رشته و دانشگاه برتر شناخته می شود.

مزیت عمده این روش در نظر گرفتن احتمال قبولی داوطلب در رشته شهرهای پیشنهادی است. به این معنی که داوطلب با در نظر گرفتن این موضوع می تواند از انتخاب رشته شهرهایی که احتمال قبولی کمی در آنها دارد اجتناب کند. اشکال عمده این روش در نظر نگرفتن تناسب بین رشته و دانشگاه با ویژگیهای داوطلب است. برتری ظاهری رشته برق و دانشگاه شریف به هیچ عنوان دلیل بر این نیست که برای همه داوطلبان(صرف نظر از احتمال قبولی آنها) این انتخاب، بهترین باشد. چه بسا داوطلبی که رتبه خیلی خوبی هم دارد و به احتمال خیلی زیاد می تواند برق شریف قبول شود، بنا به ویژگی های شخصیتی بهتر است رشته عمران یا مکانیک را انتخاب کند یا به دلایل خانوادگی و شخصی لازم است در شهر محل سکونت خود دانشگاه برود.

البته مزیت پیش بینی احتمال قبولی نیز با توجه به افزایش ظرفیت انتخاب از 100 رشته شهر به 150 رشته شهر کمرنگ شده است و فقط برای داوطلبانی کاربرد دارد که انتخاب هایشان بیشتر از 150 رشته شهر است یا به هر قیمتی می خواهند به دانشگاه بروند. فردی که تعداد انتخابهایش از این تعداد کمتر است، نیازی به دانستن احتمال قبولی ندارد. زیرا یا در انتخابهایش قبول می شود یا اگر هم قبول نشود خودش انتخاب کرده که برای رشته شهر دیگری امسال به دانشگاه نرود.

یک سوال: اگر با توجه به برتری ظاهری رشته ها و دانشگاه ها بر هم انتخاب رشته کنیم یا بخواهیم به هر قیمتی به دانشگاه برویم، چه پیامدهایی در انتظار ما خواهد بود؟

ان شاءالله در بخش بعدی به این سوال پاسخ خواهیم داد.