اسکیزوفرنی اختلالی است با نشانه‌های متعدد که آشفتگی در محتوای فکر، حالت فکر، ادراک، عاطفه، درک خود، نگرش، رفتار و عملکرد میان فردی را شامل می‌شوند. گر چه از لحاظ آماری درصد کوچکی از جمعیت به این اختلال مبتلا هستند اما همین یک در صد به امکانات عظیمی برای مراقبت نیاز دارند.

اسکیزوفرنی اختلالی پیچیده و چند جنبه‌ای است که می‌تواند شکل‌های متعددی بگیرد. آنچه برای تشخیص اسکیزوفرنی ضرورت دارد، آشفتگی بارزی است که حداقل 6 ماه ادامه یافته باشد. مرحله ی فعال نشانه ها مانند هذیان ها، توهمات، گفتار آشفته، رفتار آشفته و نشانه های منفی مانند خاموشی و سکوت یا فقدان ابتکار عمل در مدت این دوره ی 6 ماهه روی می‌دهد.

معمولاً مرحله‌ی فعال بدون نشانه های هشدار دهنده ظاهر نمی‌شود. اغلب موارد اما نه همه‌ی آنها مرحله‌ی پیش نشانه‌ای دارند، دوره‌ای قبل از مرحله‌ی فعال که طی آن، عملکرد اجتماعی و میان فردی شخص به تدریج رو به وخامت می‌گذارد. این مرحله با چند رفتار ناسازگارانه، مانند انزوای اجتماعی، ناتوانی در کار کردن به صورت ثمربخش، نامتعارف بودن، نظافت شخصی نامناسب، تهییج پذیری بی جا، فکر و رفتار عجیب، عقاید غیر عادی، تجربیات ادراکی عجیب و غریب و کاهش انرژی و ابتکار عمل مشخص می شود. در خیلی از افراد، مرحله‌ی فعال، مرحله‌ی باقی مانده را به دنبال دارد که طی آن ادامه‌ی علائم آشفتگی شبیه رفتارهای پیش نشانه ای وجود دارد. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، در طول مدت این آشفتگی در کار، روابط و مراقبت شخصی به مشکلات جدی دچار می‌شوند.

نشانه های اسکیزوفرنی

نشانه های اسرار آمیز و چشمگیر اسکیزوفرنی، دامنه ای از طبقات را از آشفتگی های شدید در محتوای فکر تا رفتارهای غیر عادی در بر می گیرند.

آشفتگی های فکر: هذیان ها یا عقاید غلطی که عمیقاً تحکیم شده اند، شایع ترین آشفتگی محتوای فکر مرتبط با اسکیزوفرنی هستند. هذیان می تواند شکل های متعدد بگیرد که همه ی آنها بیانگر آشفتگی شدید در تفکر هستند.

آشفتگی در ادراک: توهمات ادراک های کاذبی هستند که یکی از پنج حواس را شامل می شوند. گر چه توهمات با محرک های واقعی مطابقت ندارند اما برای فرد مبتلا به اسکیزوفرنی واقعی هستند. به رغم این که فرد تلاش می کند آنها را خود دور کند ولی آنها تحت کنترل ارادی وی قرار ندارند، بلکه به صورت خود انگیخته روی می دهند. می توانید تصور کنید که این تجربیات چقدر مخوف و اخلالگر هستند.

آشفتگی تفکر، زبان  و ارتباط: افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، فرآیندهای شناختی آن چنان آشفته و کژکاری دارند که تفکر آنها فاقد انسجام و منطق است. زبان آنها می‌تواند تا حد غیر قابل درک، تحریف شده باشد. سعی در برقراری ارتباط با کسی که اختلال فکر دارد، بسیار دشوار است. برخی افراد مبتلا به اسکیزوفرنی به صورت عجیب صحبت می‌کنند و فاقد نحوه‌ی بیان و ژست‌های عادی رایج در مکالمه‌ی روزمره هستند. حتی وقتی که آنها چیزی می‌نویسند از زبان آنچنان متکلف و رسمی استفاده می‌کنند که مصنوعی به نظر می‌رسد. در برخی موارد شدید ممکن است فرد خاموش باشد و ساعت‌ها و حتی روزها هیچ چیزی نگوید.

رفتار آشفته: افراد مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است به صورت غیر عادی و ناراحت کننده ای حرکت کنند. گاهی علائم آشفتگی به صورت بهت، خشکی یا برانگیختگی خود را نشان می دهد. بهت کاتاتونیک حالتی از واکنش نشان ندادن به محرک های محیطی تا بدان حد است که فرد از دور و بر خود بی خبر می ماند.

کژ کاری اجتماعی و شغلی: افکار، احساس ها و رفتارهای ناراحت کننده که از ویژگی های اسکیزوفرنی هستند بر تمام جنبه های عملکرد افرادی که به این اختلال مبتلا هستند تأثیر می گذارند. آنها با خویشاوندان، آشنایان و حتی افراد غریبه مخصوصاً در مرحله ی فعال نشانه ها، تعامل ها ی مشکل آفرین و آشفته دارند.

افراد مبتلا به اسکیزوفرنی اغلب هیجان های خود را به صورتی ابراز می کنند که به نظر دیگران غیر عادی می رسند، احتمالاً عاطفه ی بیرونی ای ابراز می کنند که با آنچه احساس می کنند یا از آنها انتظار می رود در موقعیت خاصی احساس کنند، مغایر است. این گونه رفتارهای عجیب و غریب باعث می شوند دیگران از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی فاصله بگیرند، زیرا دور و بر آنها بودن گیج کننده و ناراحت کننده است. انزوای اجتماعی متعاقب آن می تواند آغازگر دور معیوب اختلال در سبک ارتباطی باشد. به مرور زمان، فردی که از لحاظ اجتماعی آزرده و منزوی شده است احتمالاً طرد می شود و بیشتر به عالم خیال و هذیان پناه می برد.

برگرفته از کتاب آسیب شناسی روانی از ریچارد، پی هالجین و سوزان کراس ویتبورن ترجمه‌ی یحیی سید محمدی نشر روان.