تعریف تصمیم گیری:

براساس یک تعریف، تصمیم گیری «انتخابی است که دررویارویی با چالش ها ازمیان گزینه های مختلف، بادقت ودوراندیشی صورت می گیرد.»

به این ترتیب تصمیم گیری گاهی:

  1. هدف گزینی یا تعیین تکلیف درباره ی هدف است.
  2. همت واراده ای برای انجام دادن کاری است.
  3. چالشی ذهنی یا عملی برای انتخاب بهترازمیان چند گزینه است.

مصادیقی ازهدف گزینی: دانش آموزی که درتعیین هدف ادامه ی تحصیلات برای مسیرآینده ی زندگی شک دارد.

مصادیقی از همت واراده: معتادی که به دنبال ترک اعتیاداست.

مصادیقی ازانتخاب ازبین گزینه ها: دختری که ازبین2-3خوارستگارش،می خواهد به یکی جواب مثبت دهد.

 

عناصرتصمیم گیری:

  • شخصیت فردی: هرفرد براساس برآیندی از ویژگی های شخصیتی خود می اندیشد وعمل می کند؛
  • زمینه های فرهنگی: فرهنگ هرجامعه وویژگی های خاص آن،در انتخاب ما مؤثراست؛
  • موقعیت وشرایط: تصوری که ما از آسان یا دشواربودن موضوع داریم وساده یا پیچیده بودن شرایط، تصمیم گیری را تحت تأثیرقرارمی دهد؛
  • امکانات حمایتی: این که فرد ازچه قابلیت ها وپشتیبانی ای شخصی،خانوادگی،دوستانه واجتماعی برخورداراست؛
  • تجربه ها واندوخته ها: به کارگیری یافته ها وتجربه های پیشین درموقعیت های جدید؛

 

روشهای تصمیم گیری:

تصمیم گیری مبتنی براختیار فردی:

این روش تصمیم گیری را روش تصمیم گیری پدر یا مادر سالارهم می گویند.دراین روش تصمیم گیری،پدر یا مادربرحسب اختیار قانونی یا اختیارعرفی،تصمیماتی را در منزل بنا به تشخیص خود اتخاذ می کنند.این روش اگر چه با انتقاداتی مواجه است، ولی درمواردی دارای کاربرد مطلوبی است. زمانی استفاده ازاین روش تصمیم گیری سودمنداست که:

  • فرصت کمی برای تصمیم گیری خانواده موجود باشد؛
  • تصمیم ها ساده ومعمولی باشند؛
  • اعضای خانواده به اندازه ی تصمیم گیرنده نسبت به موضوع آگاهی کافی نداشته باشند؛

تصمیم گیری مبتنی براختیار پس از بحث خانواده:

این شیوه تصمیم گیری ،شباهت زیادی به شیوه ی تصمیم گیری مبتنی براختیار فردی دارد.با این همه، به دلیل آنکه مبنای تصمیم گیری،بهره گیری ازنظرات مشورتی اعضای خانواده است،نسبت به شیوه ی قبلی دارای بنیان مستحکمی است.مزیت تصمیم گیری مبتنی بر اختیار پس از بحث درخانواده، به ترتیب زیراست:

  • همفکری اعضای خانواده
  • استفاده از اطلاعات و دانش اعضای خانواده
  • اعتماد به اعضای خانواده وتوان فکری آنان

تصمیم گیری براساس قاعده ی اقلیت:

این شیوه مربوط به مواردی است که یک یا دو نفر به نحوی عمل می کنند و تصمیم می گیرند که انگار تصمیم گیری به صورت جمعی صورت گرفته است.اگر چه تعمیم نتیجه ی تصمیم های ناشی ازاین روش دارای دشواری است،ولی مزیت هایی راهم می توان درآن دید.زمانی ازاین روش می توان استفاده کرد که:

  • اعضای خانواده برای تصمیم گیری جمعی دردسترس نباشند
  • جمع شدن همه ی اعضای خانواده،می تواند راه رابرای تصمیم گیری سریع ببندد

تصمیم گیری براساس نظرجمعی

این شیوه ی تصمیم گیری گونه ای از تصمیم گیری است که به تصمیم گیری دموکراتیک مشهوراست.دلیل مشهورشدن این روش به تصمیم گیری دموکراتیک،آن است که درآن،همه ی اعضای مؤثروذی نفع درسرنوشت خانواده،تاثیر گذارند.مزیت های این شیوه ی تصمیم گیری عبارت انداز:

  • تصمیم،نتیجه نظرهمه ی اعضای خانواده است
  • همه ی اعضای خانواده دربرابر تصمیم گرفته شده مسئول هستند
  • احساس مالکیت دربرابرپیامدهای تصمیم زیاد است
  • وجبران ناکامی های ناشی از تصمیم برعهده ی همه است

فرایندی برای تصمیم گیری:

 مراحل فرایند تصمیم گیری 5مرحله است. این مراحل عبارت اند از:      

  1. تعریف وروشن سازی مسئله یا تصمیم: تصمیم گیری گونه ای عزیمت کردن یا از موقعیتی به موقعیت دیگررفتن است.درمرحله نخست تصمیم گیری،باید مقصد وفاصله و دلیل وجود چنین فاصله ای روشن کنید.         
  2. تعیین روش های حل مسئله یا انتخاب های پیش رو: برای انجام هرسفری می توان ،مسیروابزارهای گوناگونی را استفاده کرد.تعیین کنید برای حل مسئله خودیابرای انجام دادن کاری که اراده کرده اید،چه انتخاب ها وگزینه هایی راپیش رویتان دارید.
  3. تعیین عواقب هرانتخاب-هم مثبت وهم منفی: ازهرانتخاب وگزینه ای که تعیین کرده اید،تصویری پیش چشمتان قراردهید.گزینه ها،نکات قوی ومحدودیت دارند.محدودیت ومزیت ها راتعیین کنید
  4. تصمیم گیری-مرحله تصمیم گیری،مرحله ی انتخاب از میان گزینه های گوناگون است.گزینه ی موردنظرتان راانتخاب کنید
  5. بیان درنظرآوری دلایل تصمیمی که گرفته اید: درکنارنکات قوت وضعفی که برای هرانتخاب یاتصمیمی درنظرگرفته اید،امکان دارد معیارهایی هم برای انتخاب نهایی درنظرآورید.امکان دارد ازمیان انواع انتخاب ها یا تصمیم ها،تصمیم پرخطروکم هزینه راانتخاب کنید یاتصمیم کم خطر پرهزینه رابرگزینید.هرکاری انجام دهید،برای ان دلایلی خواهید داشت.تعیین کنیدشمابرای تصمیمی که گرفته اید،چه دلایل وتوجیهی دارید.

 

نکات کلیدی درتصمیم گیری:

نکات مورداشاره درزیرازجمله نکاتی هستند که تصمیم گیرنده های خوب باید به آن ها توجه داشته باشند. درنظرآوری نکات مورد اشاره، می تواند به تصمیم گیری آگاهانه کمک کند:

  • تصمیم گیری محصول چالش وانتخاب است
  • تصمیم گیری بدون توجه به زمینه واطلاعات مؤثرنتیجه بخش نیست
  • تصمیم گیری یک جانبه و بدون توجه به دیدگاه های گوناگون،تصمیم را یک سویه وشکست پذیرمی کند
  • تصمیم گیری بدون خطا وجود ندارد،همواره تصمیم گیری با درجه ای از خطاهمراه است
  • تصمیم گیری متوجه آینده است
  • مسئولیت پیامد تصمیم برعهده ی تصمیم گیرنده یا تصمیم گیرندگان است

عوامل تهدید کننده ی تصمیم گیری:

  • ترس
  • ناخود آگاهی
  • شک گرایی یا دودلی
  • عدم اعتماد به نفس
  • عدم ارتباط مؤثربا دیگران
  • کمبودیا فقدان آگاهی درباره ی موضوع تصمیم
  • تأکید صرف براطلاعات شخصی
  • تک بعدی نگری
  • نتیجه گرایی زود هنگام
  • عدم رعایت مراحل مورد نیاز برای تصمیم گیری

تله های تصمیم گیری

  • به تعویق اندختن:اگرازنتیجه ی تصمیمی که می خواهید بگیرید،می ترسید؛شاید وسوسه شوید که تصمیم گیری را عقب بیندازید
  • رها کردن:فکرکردن به تصمیم های سخت و بزرگ،تمام انرژی تان را می گیرد و در نتیجه باعث فروریختن شما و درنهایت رها کردن تصمیم تان می شود.به جای تسلیم شدن،تصمیم رابه اجزای کوچک تر تشکیل دهنده ی خود بشکنید وروی اجزای آن فکرکنید.
  • مخفی شدن پشت اطلاعات:خیلی از پدرها ومادرها،قبل از اتخاذ تصمیم، شروع به جمع کردن اطلاعاتی بی پایان می کنند، اما هرچه بیشتراطلاعات راجمع آوری می کنند، بیشتر به این نتیجه می رسند که آمادگی لازم رابرای گرفتن آن تصمیم ندارند.(برای مثال پدرومادری که درمورد خواستگار دخترشان ونیز مسایل مرتبط با مقدمات عروسی به تحقیق می پردازد،ولی حجم کار وفعالیت هایی که باید انجام دهند، آن ها را از اتخاذ تصمیم و پاسخ گویی به خواستگار دورمی کند).

برگرفته شده از کتاب:سیب هایی سرراه(مهارت های زندگی:تصمیم گیری) مؤلفان:ابراهیم اصلانی/دکترمرتضی مجدفر/دکترلیلاسلیقه دار/دکترمحرم آقازاده

یک سایت:

خانه توانگری،سایت رسمی دکترعلیرضاشیری است که درآن مهارت های ارتباطی گوناگون موجوددرروابط همسران آموزش داده می شود

http://doctorshiri.com/fa/content/4273   

یک کتاب:

یکی ازاین کتابها که در8جلد وازسوی دکترحسین خنیفرومژده پورحسینی توسط انتشارات هاجر

یک فیلم سینمایی ایرانی:

فیلم «واکنش پنجم» به کارگردانی تهمینه میلانی

یک فیلم سینمایی خارجی:

«تصمیم گیری درون ابرها»

یک ویدئو:

دویدئوکوتاه تقریبآ5دقیقه ای که نشانی آن درزیرقرارداده شده است،هنری مینتزبرگ،ازاستادان شناخته شده ی مدیریت،سخنانی به زبان انگلیسی راهمراه بانمودارهایی درباره ی تصمیم گیری ارائه می دهد.

http://www.aparat.com/v/IvHAV

یک پادکست:

http:audiolib.ir/7550

یک مجموعه ی تلویزیونی:

مجموعه تلویزیونی «پدرسالار» به تهیه کنندگی وکارگردانی اکبر خواجویی

یک کتاب نوستالژیک:

  • «پینوکیو،آدمک چوبی » ،نوشته کرلوکولودی باترجمه ی صادق چوبک